VUI BUỒN CHUYỆN CỨU TRỢ MÙA BÃO LŨ

Ông bà ta có câu “của cho không bằng cách cho”, đúng là trong thiên tai, trong khó khăn, nhọc nhằn của người miền Trung hiện nay chúng ta mới thấy được tinh thần yêu thương, đùm bọc của dân tộc Việt Nam cao đẹp đến nhường nào. Hàng ngàn chuyến xe nối đuôi nhau hướng về miền Trung ruột thịt, hàng hóa nhu yếu phẩm, tiền bạc được chuyển về những nơi bị thiệt hại do bão lũ gây ra đã kịp thời, thiết thực giúp đỡ người dân khắc phục hậu quả của thiên tai. Thế nhưng ở đâu đó, lúc này hay lúc khác vẫn có những câu chuyện đáng buồn xảy ra giữa người cho và kẻ nhận, xin kể ra đây.

Một miếng khi đói bằng một gói khi no!

Đi cứu trợ nhưng chỉ đến với những nơi đến được. Chỉ những nơi mà xe của đoàn cứu trợ lăn bánh được thì họ mới đến còn những nơi ngập sâu thì không hề có hoặc rất ít đoàn đến mà ngược đời là những nơi ngập sâu lại là nơi đang rất cần cái ăn, cái mặc, cần đủ thứ nhưng nơi cao ráo “hớt tay trên”. Từ đó mà đâm ra so kè, tị nạnh nhau “nơi ăn mỳ đến xoăn cả tóc, nơi không có một cọng”, rồi suy diễn ra đủ thứ chuyện hay là làng trên có nhà chủ tịch, bí thư? Hay là xóm mình bị ghét, bị trù dập? đủ thứ chuyện để làm mất lòng nhau, sức mẻ tình làng nghĩa xóm! Nước lên thì lụt cả làng, nhưng có đoàn chỉ chọn những nhà nào ngập sâu, nhà cũ kỹ, trong có vẻ cực khổ để trao, còn những nhà có tầng gác, tầng lầu thì cho rằng họ không cần để cứu trợ mà không biết rằng để phải leo lên tầng gác, tầng lầu thì ai cũng cực khổ như nhau, chứ có sung sướng gì, đôi khi phải “gánh” them nhà hàng xóm cả mấy mạng ăn ở với nhau. Đó là một thực tế xảy ra ở nhiều nơi mà người cho đã suy diễn rất nông cạn.

Lại có cảnh người ta nghe tin cô ca sĩ nổi tiếng có hứa trên facebook về làng phát tiền mà cũng nghe đâu cho làng kia mỗi người vài ba triệu nên ai cũng háo hức đứng chờ từ sang, nhưng chờ mãi vẫn không thấy chỉ nghe tin cô đang phát ở làng khác. Thế là lại lao ra chửi rủa người ta láo lường, lừa dân, lại lên facebook chửi bằng tay. Cán bộ xã, thôn thì “méo mặt” vì bị dân rủa “yếu kém”, không biết đem lợi về cho dân trong khi họ cũng chả biết cái tin cô ca sỹ ấy sẽ về từ đâu ra, thôi thì cứ bịt tai lại mà tiếp tục chia mỳ tôm cho người chửi mình vậy!

Đó là một khía cạnh từ người nhận. Còn người cho thì sao? May mắn có đoàn thì họ liên hệ với cán bộ thôn, xã để được phát quà cứu trợ ở làng và xin chính quyền giúp cho khâu thống kế số lượng, làm phiếu để còn chuẩn bị cho đủ, xin nhờ người và phương tiện hoặc nhờ phát giúp hoặc đơn giản chỉ là đánh tiếng cho biết,  việc này ai mà làm khó thậm chí còn cảm ơn, mừng chảy nước mắt! Thế nhưng lại có đoàn không biết từ đâu đến, sắm thuyền máy, chân vịt chạy phành phạch đi trong làng hô hoán ra nhận đồ cứu trợ, thế là thuyền to, thuyền nhỏ đua nhau ra … cướp như thủy chiến. Có đoàn tự thuê ghe thuyền, chỉ đi tặng quà cho người quen của họ như công nhân của nhà máy, nhân viên của công ty,… và nếu gặp một ai đó đang rất cần ngửa tay xin thì họ mặc kệ nhất quyết là vì không phải đối tượng cho. Lại có người đến cho mỗi nhà mấy trăm nghìn, chục cân gạo nhưng một người trao thì bu bám quanh cả chục chiếc điện thoại đang live stream kể lể hôm nay … hôm qua… ở đây… ở kia…. thế nhưng có người chỉ âm thầm chèo thuyền đến từng nhà trao ít nhu yếu phẩm rồi lằng lặng đi khi gia chủ chưa kịp cảm ơn.

Nước rút dần thì các đoàn về còn nhiều hơn, có cảnh người ta đừng trên xe để phát quà bằng cách quăng xuống dưới cho dân … chụp, hỏi cán bộ “đoàn mô?” thì lớ ngớ mô tê. Lại có cảnh đoàn kia về trao mỗi nhà thùng mì tôm nhưng làm cái lễ rất to đầu làng, xe dán đầy băng rôn xanh đỏ, đủ lời yêu thương, mời đủ ban bệ, giới thiệu đủ ông này bà kia, vỗ tay rầm rầm, trao mỗi suất quà mà phải bắt dân cùng “diễn” đến mệt người “trên nắng dưới nước” mà phải đứng bắt tay cho từng chiếc điện thoại với đủ góc hình. Cán bộ và dân méo cả mặt, chừ họ đến cho quà thì mình phải chấp nhận chứ sao! Tỏ thái độ không mặn mà, họ tự ái bỏ đi dân mất thùng mỳ còn mình được dân tặng bài ca “yếu kém” cả đời!

Thật ra có nơi, người ta truyền câu cửa miệng mùa lụt “sáng mở mắt ra có thùng mỳ tôm trên mùng” để biết rằng cứu trợ kiểu tự phát, phong trào nó làm biến tướng lòng nhân ái đến mức nào, có ngày cứ 2 tiếng đi nhận quà một lần, “nghề nhận cứu trợ” khiến có người xin công ty nghỉ vài hôm bởi đi làm thì sợ thiệt thòi còn ở nhà đi nhận thì … vui! Nói chung được nhận quà thì ai cũng mừng, nhưng cũng có đủ thứ chuyện buồn vì có thể là do của mình không bằng của người nhưng cũng có một nỗi buồn lớn hơn ở người cán bộ cơ sở những người “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng”.

Áo quần và bánh chưng không thể dùng được sau khi nhận từ các đoàn cứu trợ

Đoàn đến mà nghiêm túc ngỏ lời hỗ trợ thì không nói gì còn những đoàn tự phát đến thì đủ thứ để lo: lo họ chủ quan mà sẩy chân nơi dòng nước, lo việc kiện cáo nhau không công bằng,… nhưng nếu ra mời họ vào nói chuyện, nhắc nhở an toàn mà lại không vừa lòng nhà hảo tâm thì chỉ có nước lên facebook mà ngồi,… Hàng nhà nước về thì đong đếm, kê khai sao cho đủ số hộ kẻo ảnh hưởng đến quyền lợi của dân, lo mất đoàn kết,… Câu chuyện làng Ngọa Cương thu tiền lại để chia cho đều, đủ giấy trắng mực đen, ký tá đầy đủ đó thôi mà trưởng thôn cũng bị “chém” tả tơi, rồi ông trưởng xóm ở Hải Lăng nhà như “túp liều chị Dậu nhưng người ta cứ mặc định “nhà cán bộ là phải có điều kiện”, ông này không đủ tiêu chuẩn 1 mét ! Lương khô chưa vô đến, xe quân đội còn chưa lăn bánh thế mà người ta đã “nhét” lương khô vào miệng, dúi vào tay cán bộ Quảng Trị để “làm quà”. Đủ thứ tức tưởi trên trời giáng xuống như nước mưa.

Nhiều cán bộ cơ sở là người "đứng mũi chịu sào" trong việc phân phát hàng cứu trợ

Giờ đây, trời yên bể lặng, nước lũ cũng đã xuống hết, các đoàn cứu trợ cũng thưa vắng, chỉ có cái loa xã nhắc hẹn ngày giờ đi nhận gạo, nhận thuốc. Mà hay thật, nhận hàng Nhà nước, của đoàn thể và những người cứu trợ tổ chức bài bản thì làng xóm im re chứ không cảnh bát nháo như một ít đoàn về quăng hàng rồi đi. Đúng là “của cho không bằng cách cho”!

LS