THỰC THI HIỆU QUẢ HIỆP ĐỊNH EVFTA
Ngày 8-6, Quốc hội đã chính thức biểu quyết thông qua nghị quyết phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA). Với EVIPA, Hiệp định được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nguồn vốn đầu tư cũng như cơ hội tiếp cận các công nghệ hiện đại, công nghệ sạch từ EU, nhất là khi EU mới có khoảng 2.500 dự án với số vốn đăng ký 27,5 tỷ USD đầu tư vào Việt Nam.
Còn EVFTA có hiệu lực sẽ mở rộng hơn "cánh cửa" vào thị trường trị giá khoảng 18 nghìn tỷ USD cho doanh nghiệp (DN) trong nước. Nhưng cần lưu ý là phía Việt Nam cũng cam kết mở cửa thị trường hàng hóa, dịch vụ cho EU, đồng nghĩa sẽ tạo ra sức ép cạnh tranh nhất định cho nền kinh tế, DN và hàng hóa, dịch vụ trong nước. Ðây là thách thức rất lớn bởi DN EU có lợi thế hơn hẳn DN trong nước về năng lực cạnh tranh, kinh nghiệm thị trường cũng như khả năng tận dụng các FTA. Tuy nhiên, cam kết mở cửa của chúng ta là có lộ trình, nhất là đối với những nhóm hàng hóa, sản phẩm nhạy cảm, cho nên EVFTA cũng sẽ là cơ hội, là sức ép hợp lý để DN Việt Nam điều chỉnh, thay đổi phương thức kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.
Mặt khác, tận dụng cơ hội xuất khẩu từ EVFTA cũng không dễ dàng bởi DN phải đáp ứng các yêu cầu về quy tắc xuất xứ trong EVFTA. Hàng hóa Việt Nam muốn được hưởng ưu đãi thuế quan thì nguyên liệu phải đáp ứng được một tỷ lệ về hàm lượng nội khối nhất định (nguyên liệu có xuất xứ tại EU và/hoặc Việt Nam). Trong khi, đối với DN của chúng ta, nguồn nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu hiện chủ yếu được nhập khẩu từ các nước trong khu vực. Không những vậy, EU còn là thị trường khó tính, yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm với hàng loạt tiêu chuẩn bắt buộc về vệ sinh an toàn thực phẩm, môi trường…
Do đó, hàng hóa của Việt Nam phải hoàn thiện rất nhiều về chất lượng mới có thể tiếp cận được thị trường tiềm năng này. Ðể đối phó các thách thức nêu trên, theo các chuyên gia, DN cần lưu ý thực hiện đồng bộ các giải pháp. Thứ nhất, cần chủ động tìm hiểu kỹ thông tin về hiệp định qua việc tham gia các chương trình phổ biến, hội nghị, hội thảo, khóa tập huấn về EVFTA; liên tục tra cứu tài liệu, cập nhật thông tin về hiệp định và chủ động liên hệ trực tiếp các cơ quan chức năng nếu có thắc mắc trong quá trình thực thi. Thứ hai, DN cần tăng cường sức cạnh tranh, nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh bằng cách xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, bài bản cũng như ứng dụng khoa học và công nghệ; học tập, áp dụng các mô hình thành công đã có để có sự chuẩn bị tốt nhất khi phải đối mặt áp lực cạnh tranh. Ðể tận dụng có hiệu quả các ưu đãi của EVFTA, các DN cần tìm hiểu kỹ các cam kết liên quan thuế quan và quy tắc xuất xứ trong hiệp định; chủ động điều chỉnh quy trình sản xuất, nguồn nguyên liệu để đáp ứng được quy tắc xuất xứ của hiệp định; chuyển hướng nguồn nhập khẩu sang các nguồn nguyên liệu trong nước hoặc từ các nước thành viên EVFTA.
Điểm đáng chú ý nữa khi thực thi hiệp định là DN cần chú trọng nâng cao trách nhiệm xã hội, nhất là chú ý đến các vấn đề về phát triển bền vững. Cụ thể, cần lưu ý đến các nguyên tắc, tiêu chuẩn về lao động; các quy định, nguyên tắc về bảo vệ môi trường;... do đây là những nội dung mà phía EU rất quan tâm. Ngoài ra, DN còn phải chủ động đối phó các vụ kiện về phòng vệ thương mại, thông qua việc theo dõi tình hình thị trường, giá cả, các điều kiện trong giao thương, nâng cao năng lực. Có thể nói, các DN Việt Nam, nhất là DN nhỏ và vừa, cần coi EVFTA là khởi đầu một chặng đường kinh doanh trong bối cảnh mới, lấy sức ép về cạnh tranh là động lực để đổi mới và phát triển. EVFTA còn mở ra khả năng hợp tác với các thị trường đối tác trong hiệp định để thu hút mạnh mẽ đầu tư trực tiếp vào Việt Nam, nhằm tận dụng hiệu quả nguồn vốn và việc chuyển giao công nghệ từ các tập đoàn lớn. Ðây cũng chính là cơ hội tốt để các DN Việt Nam tham gia sâu hơn nữa vào chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu.
Nhân dân điện tử