45 NĂM PHẬT GIÁO HUẾ ĐỒNG HÀNH CÙNG DÂN TỘC

Những giá trị nổi trội của Huế thường được nhận ra từ dáng hình thành quách, đền đài, nhưng ở một chiều khác thì những giá trị ấy chỉ có thể cảm nhận qua cách con người sống, đối đãi với nhau và gìn giữ sự bình yên trong tâm hồn trước những biến động của đời sống. Phật giáo đã góp phần bồi đắp chiều sâu ấy, bằng một truyền thống gắn bó với vận mệnh quê hương, lấy tinh thần từ bi, trí tuệ và hòa hợp để nuôi dưỡng con người.

Lãnh đạo thành phố chúc mừng Đại lễ Phật đản đến Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố.

Kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (7/11/1981 – 7/11/2026), nhìn lại hành trình Phật giáo Huế đồng hành cùng dân tộc cũng là suy ngẫm về trách nhiệm tiếp nối những giá trị đã làm nên sức sống của vùng đất.

Từ truyền thống hòa hợp đến sức mạnh đồng hành

Bốn mươi lăm năm được tính từ ngày thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nhưng tinh thần đồng hành của Phật giáo Huế bắt nguồn từ chiều sâu lịch sử, khi đạo pháp hòa vào đời sống dân tộc, cùng chia sẻ những thử thách và góp sức vun đắp nền tảng tinh thần cho cộng đồng.

Trong dòng chảy ấy, Huế là nơi hội tụ và lan tỏa nhiều tư tưởng, phong trào có ý nghĩa đối với Phật giáo Việt Nam, từ chấn hưng Phật giáo, phát triển giáo dục Phật học đến vận động thống nhất Giáo hội. Điều làm nên tầm vóc của một trung tâm Phật giáo chính là khả năng chuyển chiều sâu tu học thành trách nhiệm đối với sự nghiệp chung, để những giá trị được hun đúc trong thiền môn có sức ảnh hưởng vượt khỏi giới hạn một vùng đất.

Sự ra đời của Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày 7/11/1981, trên cơ sở thống nhất chín tổ chức, hệ phái, là kết quả của khát vọng hòa hợp và ý thức trách nhiệm trước yêu cầu phát triển của đất nước sau ngày thống nhất. Trong dấu mốc ấy, những đóng góp của Đại lão Hòa thượng Thích Trí Thủ, Đại lão Hòa thượng Thích Đôn Hậu cùng nhiều bậc cao tăng gắn bó với Huế đã khẳng định giá trị của đạo hạnh, uy tín và tinh thần phụng sự.

Từ nền tảng đó, Đại hội đại biểu Phật giáo Bình Trị Thiên tại Tổ đình Từ Đàm tháng 5/1982 mở ra một giai đoạn xây dựng tổ chức, đưa sự hòa hợp thành khả năng quy tụ tăng ni, Phật tử trong những hoạt động ích đạo, lợi đời.

Bài học ấy vẫn nguyên ý nghĩa hôm nay, bởi đoàn kết chỉ trở thành sức mạnh bền vững khi được nuôi dưỡng bằng sự tôn trọng, giới luật và trách nhiệm; sự thống nhất về tổ chức cần tiếp tục được làm sâu sắc bằng thống nhất trong hành động phụng sự. Phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội” vì thế phải được thể hiện trong cách Giáo hội cùng Nhân dân giải quyết những vấn đề của đời sống, đóng góp cho đất nước bằng chính những giá trị tốt đẹp của mình.

Đại lễ cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ năm 2025

Giữ chiều sâu văn hóa bằng đạo hạnh và con người

Đối với Huế, Phật giáo góp phần tạo nên một môi trường văn hóa, nơi kiến trúc chùa, cảnh quan, nghi lễ, âm nhạc và nếp sống thiền môn hòa quyện với phong tục, đạo đức và cách ứng xử của cộng đồng. Từ sự thấm sâu qua nhiều thế hệ ấy, những giá trị hướng thiện đã trở thành một phần trong cốt cách của vùng đất.

Khi Huế lựa chọn phát triển trên nền tảng văn hóa và di sản, nguồn lực tinh thần này càng cần được nhận diện đầy đủ, bởi một đô thị có thể thay đổi nhanh về diện mạo nhưng phải mất nhiều thế hệ để tạo dựng chiều sâu nhân cách. Giữ được sự thanh lịch, lòng nhân ái, thái độ tôn trọng thiên nhiên và ý thức gìn giữ ký ức cũng chính là giữ những điều kiện căn bản cho phát triển bền vững.

Với hơn 509 cơ sở tự viện và 1.875 tăng ni, Phật giáo Huế đang gìn giữ một không gian di sản rộng lớn, đồng thời mang trách nhiệm duy trì sức sống văn hóa trong từng cơ sở. Trách nhiệm ấy đòi hỏi việc bảo tồn phải đi cùng đời sống tu học, để ngôi chùa tiếp tục là nơi con người tìm đến bằng niềm tin, sự kính trọng và nhu cầu hướng thiện.

Một cổ tự được trùng tu khang trang sẽ chỉ phát huy trọn vẹn ý nghĩa khi còn giữ được đạo phong, cảnh quan và sự tiếp nối của những người am hiểu truyền thống; tương tự, một nghi lễ chỉ có thể sống lâu bền khi thế hệ sau hiểu được tinh thần, thay vì chỉ ghi nhớ hình thức thực hành.

Bởi vậy, giáo dục tăng tài là vấn đề có ý nghĩa chiến lược. Truyền thống Phật học của Huế cần tiếp tục được phát huy bằng sự kết hợp giữa giới hạnh, học thuật và hiểu biết xã hội, giúp tăng ni có khả năng đối thoại với những câu hỏi của thời đại, đồng hành với con người trong cả đời sống tinh thần lẫn trách nhiệm cộng đồng.

Đội ngũ tăng ni có 41 tiến sĩ, 24 thạc sĩ cùng hàng trăm vị tốt nghiệp cử nhân Phật học là một nền tảng đáng quý; giá trị của nguồn lực ấy sẽ được khẳng định qua chất lượng giảng dạy, nghiên cứu, hoằng pháp và năng lực bồi dưỡng thế hệ kế thừa, để tri thức luôn gắn với đạo hạnh và hành động.

Lễ hội hoa đăng trên sông Hương.

Đưa tinh thần từ bi vào trách nhiệm xã hội

Chiều sâu nhập thế của Phật giáo được nhận biết rõ nhất khi con người gặp khó khăn, khi một gia đình cần được nâng đỡ, một cộng đồng cần được sẻ chia và những người yếu thế cần có thêm điểm tựa. Trong những hoàn cảnh ấy, tinh thần từ bi đi vào đời sống bằng sự hiện diện, lòng kiên nhẫn và trách nhiệm với nỗi khổ của người khác.

Ở Huế, nơi thiên tai thường xuyên để lại những tổn thất, hoạt động thiện nguyện của tăng ni, Phật tử đã góp phần bồi đắp niềm tin và tình nghĩa cộng đồng. Nguồn vận động khoảng 100 tỷ đồng trong nhiệm kỳ 2022 – 2027 cho thấy khả năng quy tụ lòng nhân ái, nhưng ý nghĩa sâu xa còn nằm ở sự gắn kết xã hội được tạo nên từ mỗi hành động giúp người.

Từ nền tảng ấy, cần phát triển hoạt động từ thiện theo hướng bền vững hơn, kết nối cứu trợ với hỗ trợ sinh kế, học tập và chăm sóc người yếu thế, để sự sẻ chia vừa giải quyết khó khăn trước mắt, vừa mở thêm cơ hội tự vươn lên. Công khai nguồn lực, phối hợp đúng đối tượng và theo dõi hiệu quả hỗ trợ cũng là cách bảo vệ niềm tin của cộng đồng.

Trách nhiệm xã hội còn bắt đầu từ việc nuôi dưỡng nhân cách. Mạng lưới Gia đình Phật tử, với gần 2.000 huynh trưởng và hơn 12.000 đoàn sinh, có ý nghĩa như một môi trường giáo dục cộng đồng, nơi người trẻ được rèn luyện lòng hiếu kính, ý thức kỷ luật và tinh thần phụng sự thông qua những việc làm cụ thể.

Trước áp lực của lối sống thực dụng, sự cô đơn và những đứt gãy trong quan hệ xã hội, những môi trường ấy càng cần đổi mới nội dung sinh hoạt, giúp thanh thiếu niên biết tự điều chỉnh hành vi, tôn trọng khác biệt và có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng.

Tinh thần hộ quốc an dân hôm nay vì vậy cần được tiếp nối trong việc bảo vệ môi trường, chấp hành pháp luật, xây dựng nếp sống văn minh và củng cố khối đại đoàn kết; khi lòng từ bi trở thành thái độ sống và trách nhiệm công dân, Phật giáo sẽ tiếp tục đóng góp sâu sắc cho sự ổn định, tiến bộ của xã hội.

Lễ rước Phật đản Phật lịch 2570.

Tiếp nối truyền thống bằng năng lực phụng sự mới

Truyền thống chỉ giữ được sức sống khi mỗi thế hệ biết tiếp nhận và trả lời những yêu cầu mới bằng năng lực của mình. Với Phật giáo Huế, tinh thần “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả” của nhiệm kỳ 2026 - 2031 cần được cụ thể hóa bằng chất lượng tu học, quản trị, giáo dục và phụng sự.

Trước hết, giới luật và đạo hạnh phải tiếp tục là nền tảng của uy tín, bởi sức cảm hóa được hình thành từ sự nhất quán giữa lời giảng và cách sống. Chăm lo Tăng đoàn thanh tịnh, hòa hợp, bồi dưỡng người kế thừa vì thế là trách nhiệm bảo vệ cội nguồn sức mạnh của Giáo hội.

Cùng với đó, chuyển đổi số cần mở rộng khả năng tiếp cận tri thức Phật học, nâng cao hiệu quả quản trị và bảo tồn tư liệu; kinh sách, mộc bản, di sản Hán Nôm, ký ức thiền môn cần được nghiên cứu, số hóa có hệ thống, gắn với việc đào tạo người có khả năng đọc hiểu và giới thiệu giá trị.

Trong phát huy di sản, cần phối hợp chặt chẽ giữa Giáo hội, chính quyền, cơ quan văn hóa và giới nghiên cứu, bảo đảm việc tu bổ, giới thiệu, tham quan tôn trọng không gian thiêng và đời sống tu hành. Huế càng phát triển du lịch càng cần giữ sự trang nghiêm, bởi chính chiều sâu văn hóa và tính chân thực mới tạo nên sức hấp dẫn lâu bền.

Bốn mươi lăm năm là điểm tựa để Phật giáo Huế tiếp tục nhận lấy trách nhiệm với tương lai, bằng đạo hạnh vững vàng, trí tuệ rộng mở và hành động nhân ái. Khi những giá trị ấy được trao truyền và thực hành trong đời sống, truyền thống đồng hành cùng dân tộc sẽ tiếp tục góp phần làm cho Huế phát triển sâu sắc hơn về văn hóa, bền vững hơn trong cộng đồng và giàu có hơn về phẩm chất con người.

Bài: Hương Bình; Ảnh: GHPG TP.