ĐỪNG NÚP BÓNG “NHÂN QUYỀN” ĐỂ XUYÊN TẠC VIỆT NAM VÀ BÔI NHỌ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI CỦA ĐẤT NƯỚC

Đằng sau những khẩu hiệu biểu tình là câu hỏi về sự thật, động cơ chính trị và trách nhiệm đối với thông tin được phát tán

Mỗi chuyến công tác đối ngoại của lãnh đạo cấp cao Việt Nam đều là dịp thúc đẩy quan hệ hợp tác, tăng cường đối thoại và mở rộng không gian phát triển của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những hoạt động ngoại giao chính thức, tại một số địa điểm ở nước ngoài có thể xuất hiện các nhóm người tổ chức biểu tình, đưa ra những khẩu hiệu phản đối, gắn với các cáo buộc về dân chủ, nhân quyền và tình hình chính trị Việt Nam.

Đáng chú ý, một số tổ chức và tài khoản truyền thông chống đối thường khai thác những hoạt động này, lựa chọn hình ảnh biểu tình làm nội dung tuyên truyền, từ đó đưa ra những nhận định mang tính quy kết về chuyến công tác, về lãnh đạo Việt Nam và về tình hình trong nước. Những hình ảnh được lan truyền trên mạng xã hội vì thế không đơn thuần chỉ là sự ghi nhận một hoạt động ngoài đường phố, mà còn có thể trở thành công cụ tạo dựng dư luận theo một định hướng chính trị nhất định.

Vấn đề đặt ra là: Liệu những khẩu hiệu được giương lên trong một cuộc biểu tình có đủ sức chứng minh cho các cáo buộc được đưa ra? Và liệu một nhóm người phản đối ở nước ngoài có thể đại diện cho tiếng nói của cả một dân tộc?

Biểu tình không đồng nghĩa với sự thật

Trong xã hội dân chủ, biểu tình và bày tỏ quan điểm là những hiện tượng chính trị – xã hội có thể xuất hiện với nhiều mục đích khác nhau. Tuy nhiên, cần phân biệt quyền bày tỏ ý kiến với tính xác thực của những thông tin được sử dụng để truyền tải ý kiến đó.

Một người có thể đưa ra quan điểm phản đối, nhưng điều đó không khiến mọi cáo buộc của họ mặc nhiên trở thành sự thật. Một nhóm người có thể tập trung giương biểu ngữ, hô khẩu hiệu, nhưng hình ảnh ấy không đủ để chứng minh rằng quan điểm của họ được đông đảo người Việt Nam ở nước ngoài đồng tình, càng không thể đại diện cho ý chí của toàn thể nhân dân Việt Nam.

Thế nhưng, trong hoạt động truyền thông mang tính đối kháng, hình ảnh biểu tình thường được lựa chọn như một phương tiện tạo ấn tượng. Những khuôn hình có tính biểu tượng, các khẩu hiệu mạnh và lời bình giàu cảm xúc có thể khiến người xem hình thành nhận định trước khi tiếp cận những thông tin đầy đủ về sự kiện.

Đây là điều công chúng cần tỉnh táo nhận diện. Đánh giá một chuyến công tác ngoại giao phải căn cứ vào nội dung làm việc, các thỏa thuận, cam kết và kết quả hợp tác thực tế; không thể lấy sự xuất hiện của một cuộc biểu tình làm thước đo duy nhất để kết luận thành công hay thất bại.

Mượn danh “dân chủ, nhân quyền” để áp đặt cách nhìn phiến diện

Dân chủ và nhân quyền là những vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với cộng đồng quốc tế. Việt Nam cũng có nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người theo Hiến pháp, pháp luật và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Chính vì vậy, những vấn đề liên quan đến dân chủ, nhân quyền cần được trao đổi bằng thông tin xác thực, căn cứ pháp lý rõ ràng và tinh thần đối thoại có trách nhiệm. Không thể biến những khái niệm có ý nghĩa phổ quát thành khẩu hiệu độc quyền của bất kỳ tổ chức hay lực lượng chính trị nào.

Khi một số nhóm người sử dụng danh nghĩa “tự do”, “nhân quyền” để đưa ra những cáo buộc chung chung, quy chụp về Việt Nam mà không chứng minh đầy đủ từng nội dung, công chúng có quyền đặt câu hỏi về tính khách quan của những thông điệp đó.

Phê bình một chính sách cụ thể là chuyện bình thường; nhưng cố tình đánh đồng những bất đồng riêng lẻ với bản chất của cả một chế độ, lấy một hiện tượng đơn lẻ để khái quát thành tình hình chung, hoặc biến những nhận định chưa được kiểm chứng thành kết luận chắc chắn là cách tiếp cận thiếu thuyết phục và không đáp ứng yêu cầu của một cuộc tranh luận nghiêm túc.

Muốn bảo vệ nhân quyền, trước hết phải tôn trọng sự thật. Muốn thúc đẩy dân chủ, trước hết phải tôn trọng quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ, đa chiều của công chúng.

Không thể lấy biểu tình làm thước đo uy tín quốc tế của Việt Nam

Quan hệ quốc tế được xây dựng trên lợi ích đan xen, sự tin cậy, đối thoại và hợp tác lâu dài. Uy tín của một quốc gia không thể chỉ được xác định qua một cuộc biểu tình, một khẩu hiệu phản đối hay một đoạn video lan truyền trên mạng xã hội.

Đối với các chuyến công tác cấp cao, điều cần quan tâm là những vấn đề thực chất đã được trao đổi, các thỏa thuận được ký kết, triển vọng hợp tác được mở ra và lợi ích cụ thể mang lại cho đất nước, người dân và doanh nghiệp.

Chuyến công tác tại châu Âu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cần được nhìn nhận trên chính những tiêu chí đó. Những kết quả ngoại giao phải được đánh giá bằng dữ kiện và tác động thực tế, chứ không phải bằng cách một số nhóm phản đối lựa chọn hình ảnh để truyền thông.

Một cuộc biểu tình, dù thu hút sự chú ý nhất định, cũng không đồng nghĩa với việc các đối tác quốc tế phủ nhận quan hệ với Việt Nam. Càng không thể từ sự hiện diện của một nhóm người mà suy diễn thành thái độ chung của chính phủ, nghị viện hay toàn thể nhân dân nước sở tại.

Việc cố tình nhập nhằng giữa hành động của một nhóm cá nhân với quan điểm của cả một quốc gia là cách suy luận thiếu căn cứ. Quan hệ ngoại giao phải được đánh giá thông qua các chủ thể có thẩm quyền, những tuyên bố chính thức và diễn biến hợp tác thực tế.

Nhận diện thủ đoạn truyền thông, chủ động bảo vệ sự thật

Trong môi trường số, thông tin có thể lan truyền nhanh hơn quá trình kiểm chứng. Một bức ảnh được lựa chọn đúng thời điểm, một đoạn video bị tách khỏi bối cảnh hoặc một dòng chú thích mang tính quy kết có thể tạo ra ấn tượng mạnh, dù chưa đủ cơ sở để chứng minh cho kết luận được đưa ra.

Bởi vậy, trước những nội dung tuyên truyền xoay quanh hoạt động biểu tình phản đối chuyến công tác của lãnh đạo Việt Nam, người tiếp nhận cần chủ động kiểm chứng nguồn đăng tải, thời gian, địa điểm, quy mô thực tế và nội dung phát biểu; đồng thời đối chiếu với các thông tin chính thức và nguồn báo chí độc lập đáng tin cậy.

Đối với những nội dung có dấu hiệu xuyên tạc, vu cáo, việc phản bác phải dựa trên chứng cứ cụ thể, chỉ rõ điểm sai lệch và cung cấp thông tin chính xác để công chúng tự đánh giá. Không nên đáp trả bằng những quy chụp thiếu căn cứ hoặc đánh đồng tất cả những người có ý kiến khác biệt.

Đây cũng là cách phân biệt giữa phản biện chính đáng với việc phát tán thông tin sai sự thật. Một lập luận có sức thuyết phục không nằm ở mức độ gay gắt của ngôn từ, mà ở khả năng chứng minh điều mình khẳng định.

Kiên định bảo vệ lợi ích quốc gia bằng lập luận và chứng cứ

Việt Nam chủ trương mở rộng quan hệ đối ngoại, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi với các quốc gia và tổ chức quốc tế; đồng thời kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, lợi ích quốc gia – dân tộc và hình ảnh đất nước.

Trong quá trình đó, những ý kiến khác biệt cần được nhìn nhận trên tinh thần tỉnh táo, còn các thông tin sai lệch cần được xử lý bằng phương pháp phù hợp, trên cơ sở pháp luật và chứng cứ. Không thể để những khẩu hiệu mang tính đối kháng thay thế việc đánh giá thực chất các hoạt động ngoại giao; cũng không thể để những nội dung chưa được kiểm chứng dẫn dắt nhận thức của cộng đồng.

Điều quan trọng là mỗi người cần hình thành thói quen tiếp nhận thông tin có chọn lọc, không vội chia sẻ những nội dung gây kích động, không đánh đồng hình ảnh biểu tình với sự thật đã được chứng minh, và không để những lời bình mang tính định hướng thay thế khả năng tự đánh giá.

Sự thật không được xác lập bằng số lượng khẩu hiệu; uy tín quốc gia không được quyết định bởi một khung hình; và hiệu quả đối ngoại phải được đo bằng kết quả thực chất.

Phản bác những luận điệu xuyên tạc, vu cáo Việt Nam không chỉ là yêu cầu bảo vệ hình ảnh đất nước, mà còn là trách nhiệm góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, trong đó sự thật, lý lẽ và chứng cứ phải được đặt lên trên những thủ pháp gây ấn tượng và thao túng cảm xúc.

Lâm Vũ