Cả thế giới đã làm và thành công trong khi chúng ta chỉ ngồi bàn giải pháp rồi chế giễu.

15/07/2019 / GÓC CHIA SẺ

 

Lu nước chống ngập là chuyện thật hay chuyện đùa?

Đúng 10 năm về trước, tại kì họp Hội đồng Nhân dân TP HCM tháng 7 năm 2009, không khí rất căng thẳng khi bàn về các giải pháp chống ngập.

Một đại biểu bức xúc tuyên bố: “Nếu Sở không làm được công việc chống ngập thì để tôi, đơn giản chỉ cần khuyến khích mỗi hộ gia đình có một hồ chứa nước riêng”.

Và 10 năm sau, cũng tại kì họp Hội đồng Nhân dân TP HCM tháng 7 năm 2019, khi bàn về giải pháp chống ngập, đại biểu Phan Thị Hồng Xuân đã đưa ra sáng kiến “lu nước chống ngập”.

Về bản chất, sáng kiến mỗi hộ gia đình đào một cái hồ hay trang bị một lu nước để góp phần giải quyết tình trạng ngập lụt kinh niên tại TP HCM, hai ý tưởng này không có sự khác biệt.

Trong lúc TP HCM vẫn bị những cơn mưa nhấn chìm và cộng đồng mạng ra sức chế giễu sáng kiến lu nước của PGs – TS Phan Thị Hồng Xuân, thì phần còn lại của thế giới từ lâu đã biết nắm lấy từ khóa “thu hoạch nước mưa trên mái nhà”, biến nó thành giải pháp sinh thái tuyệt vời, giúp cho các thành phố và khu đô thị văn minh thoát khỏi những trận lụt và phát triển bền vững.

  Cảnh ngập triền miên ở TP HCM

Cảnh ngập triền miên ở TP HCM

Hiệp hội Hệ thống hứng nước mưa Quốc tế được thành lập từ năm 1989, với nhiều quốc gia thành viên tổ chức hội nghị luân phiên 2 năm một lần, để bàn về thúc đẩy sự phát triển công nghệ hứng nước mưa thông qua các tham luận và báo cáo khoa học.

Nhờ kinh nghiệm từ mạng lưới hứng nước mưa quốc tế, Ấn Độ đã triển khai thành công ngoài mong đợi chiến dịch thu hoạch nước mưa trên mái nhà, bắt đầu từ năm 2014 thành phố Chennai thực hiện xây 50.000 bể chứa nước cho các hộ gia đình, hơn 4000 ngôi đền ở bang Tamil Nadu xây dựng các phuy téc chứa nước mưa để phục vụ cho các nghi lễ tôn giáo.

Chính phủ Úc hỗ trợ người dân bằng cách cung cấp thông tin về dụng cụ chứa nước mưa cho từng hộ, như kích thước, vật liệu, hình dáng, độ bền. Cách làm này của Úc đã khuyến khích người dân hứng nước mưa trên mái nhà.

Đài Loan cũng có những cách làm rất hay, như nghiên cứu hệ thống máy tính cho phép tính lượng mưa, từ đó tư vấn thiết kế những dụng cụ chứa nước có kích thước và kiểu dáng phong phú, phù hợp với từng hộ gia đình.

Đến nay, hệ thống thu hoạch nước mưa ở Đài Loan không chỉ dừng ở các căn hộ cá nhân trong thành phố, mà đã phát triển mạnh mẽ đến khối căn hộ, tổ hợp văn phòng thương mại, tổ hợp công nghiệp, nhà hàng khách sạn, khuôn viên trường học.

Không có nhiều tài nguyên, Singapore phải tận dụng tối đa những gì họ có, người dân trong các tòa nhà cao tầng đã tận dụng triệt để lượng nước mưa, có những hệ thống lắp đặt ngay tại gia đình để xử lí nước mưa trở thành nước uống.

  Lu chống ngập bị cộng đồng mạng 'ném đá' - ảnh Tuổi trẻ cười

Lu chống ngập bị cộng đồng mạng "ném đá" - ảnh Tuổi trẻ cười

Vương quốc Anh bị cáo buộc là chậm chạp hơn các quốc gia khác trong lĩnh vực thu hoạch nước mưa. Chính sách phát triển bền vững của Anh khuyến cáo mỗi ngôi nhà nên xây một bể ngầm.

Những năm gần đây, chính phủ Anh đã rất nỗ lực đưa ra các sáng kiến thúc đẩy thu gom nước mưa, đến nay đã triển khai ở mức độ công nghiệp tại các thành phố và khu đô thị lớn.

Ví dụ, tòa nhà vòm thiên niên kỉ ở London với diện tích mái 90.000 mét vuông, nước mưa được thu thập vào máng xối, đưa qua một loạt hệ thống phễu đổ vào bể chứa.

Đại lí Honda ở Machester xây bể chứa nước mưa 30 nghìn mét khối, thu gom nước mưa từ 13.000 mét vuông các mái nhà, lượng nước đủ cung cấp cho 40% nhu cầu sử dụng.

Thành phố Rochdale thu hoạch nước mưa với con số kinh ngạc, hơn 23 triệu lít mỗi năm, với ba hệ thống lắp đặt chỉ sau một năm đã sinh lợi nhuận.

Hà Lan sau những thành công ở nhiều thành phố thí điểm bể chứa nước mưa, mục tiêu trong những năm tới sẽ triển khai đồng bộ hệ thống thu gom nước mưa ở các thành phố, mỗi gia đình sẽ lắp đặt hai hệ thống nước.

Hầu hết các công trình xây mới ở Trung Quốc và Brazil đều tích hợp công nghệ thu gom nước mưa trên mái nhà.  

  Mô hình 'lu' chứa nước trên mặt đất được sản xuất tại Đức, ảnh Hoàng Mạnh Tân

Mô hình "lu" chứa nước trên mặt đất được sản xuất tại Đức, ảnh Hoàng Mạnh Tân

Hứng nước mưa đã trở thành... văn hoá 

Hiện nay, Đức và Nhật Bản là hai quốc gia đứng đầu thế giới trong việc thu gom nước mưa ở tầm mức công nghiệp, với hệ thống công nghệ vượt trội đang được nhiều nước trên thế giới nhập khẩu.

Nước mưa ở Đức và Nhật đã được xử lí thành nước uống, nước sử dụng cho máy móc nhờ không có tính cứng, mang lại hiệu quả kinh tế rất lớn.

Hứng nước mưa đã trở thành văn hóa ở Israel, các trường học lắp đặt các thiết bị hứng nước, coi đó là một nội dung quan trọng để dạy cho trẻ biết yêu quý và bảo vệ nguồn nước.

Một số tiểu bang ở Hoa Kỳ bắt đầu đưa việc hứng nước mưa trong các hộ gia đình vào điều luật. Nhiều quốc gia cũng đã biến việc hứng nước mưa trở thành luật xanh, sạch và thân thiện với môi trường.

Hệ thống thu hoạch nước mưa ở thành thị có tác dụng làm giảm lượng nước mưa trên đường phố, còn gọi là làm phẳng dòng chảy, giúp khắc phục tình trạng úng lụt, giảm ô nhiễm sông hồ.

  Mô hình 'lu' chứa nước ngầm được sản xuất tại Đức. - Ảnh Hoàng Mạnh Tân.

Mô hình "lu" chứa nước ngầm được sản xuất tại Đức. - Ảnh Hoàng Mạnh Tân.

Khi dòng chảy sau cơn mưa giảm, đó cũng là cách để phân phối lại lượng nước, giúp trái đất bảo vệ nguồn nước ngầm và có cơ hội hấp thụ nhiều hơn lượng nước đã rơi.

Lợi ích sinh thái của việc sử dụng nước mưa là rất lớn. Chỉ riêng việc xả vệ sinh đã chiếm tới 35% lượng nước sử dụng trong các hộ gia đình. Chưa kể lượng nước giặt quần áo, tưới cây, lau nhà, rửa các vật dụng. Đối với các trường học, bệnh viện, doanh nghiệp, khách sạn con số nước sử dụng còn tăng hơn rất nhiều.

Hứng nước mưa cần lưu ý gì?

Còn một vấn đề đáng lo ngại khi hứng nước mưa: đó là muỗi!

Máng xối, đường ống, bể chứa nước mưa có thể trở thành môi trường lí tưởng cho muỗi đẻ trứng. Các dịch bệnh nguy hiểm như sốt rét, sốt xuất huyết, virus zika và nhiều hơn nữa có thể bùng phát.

Rất may, giải pháp chống muỗi khá đơn giản. Cụ thể, máng xối nếu có mảnh vụn sẽ là nơi muỗi đẻ trứng, vì thế mà nhà sản xuất máng xối có lưới bảo vệ để ngăn các mảnh vụn.

Ống dẫn cũng được bảo vệ bằng lá chắn thép không gỉ, ngăn muỗi vào đẻ trứng, ngăn cản những côn trùng khác không xâm nhập được vào bên trong ống dẫn nước mưa. Bể chứa cũng có bộ lọc ở cửa ngăn muỗi, ngăn côn trùng, ngăn chất bẩn.

Rõ ràng, nếu TP HCM chỉ trang bị cho mỗi gia đình một cái lu để chống ngập, thì sẽ không ổn. Nhưng nếu nghiêm túc nghiên cứu kĩ ý tưởng này, học tập các quốc gia trên thế giới đã thành công trong việc thu hoạch nước mưa trên mái nhà, thì TP HCM hoàn toàn có cơ sở giải quyết úng ngập theo cách này, mà hiệu quả kinh tế chắc chắn sẽ không hề nhỏ.

Cả thế giới đã làm và thành công trong khi chúng ta chỉ ngồi bàn giải pháp rồi chế giễu! 

Bác sĩ Trần Văn Phúc (Bệnh viện Xanh Pôn)